لە جیهانی ئەمڕۆی کارسازی و ستارتئەپدا، یەکێک لە گەورەترین بەربەستەکانی بەردەم خاوەن بیرۆکە داهێنەرەکان، دەستڕاگەیشتنە بە سەرمایەی سەرەتایی (Seed Capital). شێوازە تەقلیدییەکانی وەک وەرگرتنی قەرزی بانک یان ڕازیکردنی سەرمایەدارە گەورەکان زۆرجار کاتی زۆری دەوێت و مەرجی قورسی هەیە. لەم نێوەندەدا، چەمکی کراودفەندینگ (Crowdfunding) یاخود کۆمەکبەخشی دارایی بەکۆمەڵ وەک شۆڕشێکی گەورە لە دابینکردنی دارایی دەرکەوتووە.
کراودفەندینگ بەستێنێک دەڕەخسێنێت تا کارسازان و داهێنەران لە ڕێگەی ئینتەرنێت و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، پڕۆژەکەیان بە هەزاران و ملیۆنان کەس لە سەرتاسەری جیهان بناسێنن و بە کۆکردنەوەی بڕە پارەی بچووک لە ژمارەیەکی زۆری خەڵک، سەرمایەی پێویست بۆ بەرهەمهێنان و دەستپێکردنی بزنسەکەیان دەستەبەر بکەن. لەم بابەتەی ماڵپەڕی کارسازانی کوردستان، بە شێوەیەکی گشتگیر و زانستی پێناسەی کراودفەندینگ، مۆدێلە سەرەکییەکان، پلاتفۆرمەکان و سوود و مەترسییەکانی بۆ کارسازان ڕوون دەکەینەوە.
کراودفەندینگ (Crowdfunding) چۆن کار دەکات؟
میکانیزمی کارکردنی کراودفەندینگ لەسەر سێ پایەی سەرەکی دامەزراوە:
- خاوەن پڕۆژە یان کارساز (Creator): کەس یان تیمێک کە خاوەنی بیرۆکەیەکی نوێ، بەرهەمێکی داهێنەرانە یان پڕۆژەیەکی کۆمەڵایەتییە و کەمپەینێکی کۆکردنەوەی دارایی دادەمەزرێنێت.
- پشتیوانان یان وەبەرهێنەرانی جەماوەری (Backers): خەڵکی ئاسایی، بەکارهێنەران یان وەبەرهێنەرانی بچووک کە بە پێدانی پارە لە پڕۆژەکە پشتگیری دەکەن.
- پلاتفۆرمی نێوەندگیر (Platform): ماڵپەڕێکی ئۆنلاین کە ڕێوشوێنی پێویست بۆ ناساندنی پڕۆژە، گرتنەبەری سیستەمی پارەدان و مسۆگەرکردنی شەفافیەت دابین دەکات.
لە زۆربەی پلاتفۆرمەکاندا، دوو مۆدێلی دارایی پەیڕەو دەکرێت: «هەموو یان هیچ» (All-or-Nothing) کە تێیدا ئەگەر پڕۆژەکە نەگاتە ئامانجی دارایی دیاریکراو لە کاتی دیاریکراودا، تەواوی پارەکە بۆ بەشداربووان دەگەڕێتەوە؛ و «پاراستنی هەر ئەوەی کۆکراوەتەوە» (Keep-It-All) کە کارساز هەر بڕە پارەیەک کۆبکاتەوە وەری دەگرێت و پلاتفۆرمەکەش ڕێژەیەکی کەم (٣٪ بۆ ٨٪) وەک کۆمیسیۆن دەبڕێت.
٤ مۆدێلی سەرەکیی کراودفەندینگ بۆ ستارتئەپ و بزنس
١. مۆدێلی پاداشتمەندی (Reward-Based Crowdfunding)
باوترین و سەرکەوتووترین مۆدێلە لە نێو ستارتئەپە داهێنەرەکان و تەکنەلۆژییەکاندا. لەم ڕێبازەدا، پشتیوانان لە بەرامبەر بڕی پارەی پێبەخشراو، پاداشتێک وەردەگرن؛ ئەم پاداشتە زۆرجار بریتییە لە پێشفرۆشتنی خودی بەرهەمەکە بە داشکاندنێکی تایبەت، داگرتنی زووتری نەرمەکاڵا (Early Access)، یان ناونووسینی پشتیوان لە تایتڵی ڕێزلێنانی پڕۆژەکەدا.
گەورەترین سوودی ئەم مۆدێلە ئەوەیە کە خاوەنکار هیچ پشکێک لە خاوەندارێتی کۆمپانیاکەی لەدەست نادات و پێش دەستپێکردنی هێڵی بەرهەمهێنان، بازاڕی فرۆش مسۆگەر دەکات.
٢. مۆدێلی بەخشین و خێرخوازی (Donation-Based Crowdfunding)
لەم شێوازەدا، خەڵک بە تەواوی بە مەبەستی مرۆیی، خێرخوازی، ژینگەیی، یان پشتگیری لە هونەرمەندان و پڕۆژە کۆمەڵایەتییەکان بەشداری دەکەن و چاوەڕوانی هیچ قازانج یان پاداشتێکی دارایی ناکەن. پلاتفۆرمەکانی وەک GoFundMe نموونەی دیاری ئەم مۆدێلەن کە لە کاتی قەیرانەکان، چارەسەری نەخۆشی یان پڕۆژەی پەروەردەییدا بەکاردەهێنرێن.
٣. مۆدێلی پشکی سەرمایە و هاوبەشی (Equity-Based Crowdfunding)
پێچەوانەی مۆدێلی خەڵات، لە مۆدێلی پشکی سەرمایەدا، بەشداربووان لە بەرامبەر پارەکەیاندا پشکی فەرمی لە خاوەندارێتی کۆمپانیا یان پشکی قازانج (Equity / Shares) وەردەگرن. ئەم جۆرە بۆ ستارتئەپە گەشەسەندووەکانە کە پێویستیان بە سەرمایەی گەورەترە و بە یاسای دارایی توندوتۆڵ لە لایەن دەزگا فەرمییەکانەوە چاودێری دەکرێت تا مافی وەبەرهێنەرانی بچووک پارێزراو بێت.
٤. مۆدێلی قەرز و وەبەرهێنانی هاوتا (Debt / Peer-to-Peer Lending)
لەم مۆدێلەدا (کە بە P2P Lending ناسراوە)، خەڵک وەک قەرز پارە بە کارساز دەدەن؛ کارساز پابەند دەبێت لە ماوەیەکی دیاریکراودا سەرمایەکە لەگەڵ سوود یان قازانجێکی دیاریکراو بگەڕێنێتەوە. ئەم ڕێگەیە بۆ ئەو کارسازانە گونجاوە کە نە دەیانەوێت پشکی کۆمپانیا بدەن و نە مەرجە قورسەکانی بانک قبووڵ دەکەن.
سوود و مەترسییەکانی کراودفەندینگ بۆ کارسازان
بەر لەوەی دەست بە کەمپەینی کراودفەندینگ بکەیت، پێویستە لایەنە ئەرێنی و مەترسییەکانی بە جوانی هەڵسەنگێنیت:
| سوودە سەرەکییەکان (Pros) | مەترسی و ئاڵنگارییەکان (Cons) |
|---|---|
| دەستڕاگەیشتنی خێرا بە سەرمایەی دەستپێک بێ قەرزی بانک | پێویستی بە کەمپەینی بەهێزی مارکێتینگ و ماندووبوونی زۆر |
| تاقیکردنەوەی ڕاستەقینەی پێشوازیی بازاڕ و مشتەریان | لە سیستەمی هەموو یا هیچ، مەترسی نەگەیشتن بە ئامانج هەیە |
| دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی دڵسۆز لە یەکەم ڕۆژەکانی کارەکە | ئەگەری لاساییکردنەوەی بیرۆکەکە پێش تۆمارکردنی یاسایی |
| بانگەشە و ڕیکلامی بەرفراوان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا | بەرپرسیارێتی قورس لە جێبەجێکردنی بەڵێنەکان بە کاتی خۆی |
وانەکانی کارسازی و گەشەپێدانی ستارتئەپ
سەرکەوتن لە هەر پڕۆژەیەکی دابینکردنی دارایی و کارسازیدا، پێویستی بە تێگەیشتنە لە خاسیەتەکانی سەرکردایەتی و لێهاتووییەکانی بەڕێوەبردن. بۆ بەهێزکردنی تواناکانتان پێشنیاز دەکەین بابەتی ١٠ تایبەتمەندی و خاسیەتی هاوبەشی کارسازانی سەرکەوتوو بخوێننەوە.
هەروەها ئەگەر بەدوای دەستپێکردنی کارێک دەگەڕێیت بە کەمترین تێچووی سەرەتایی، بابەتی ١٣ هەلی کاری ئۆنلاین و فریلانس بۆ خوێندکاران و بابەتی نهێنی سەرکەوتنی بیل گەیتس لەچی دایه؟ زانیاری بەنرختان پێدەبەخشن.
وەشانی کوردی بۆ فارسی: خوێنەرانی ئازیزی زمانی فارسی دەتوانن وەشانی فارسی ئەم بابەتە بخوێننەوە: جمع سپاری مالی (Crowdfunding) چیست؟ معرفی استارتاپهای تامین مالی.
پرسیاڕە باوەکان دەربارەی کراودفەندینگ و کۆمەکبەخشی دارایی
کۆمەکبەخشی دارایی یا کراودفەندینگ بریتییە لە کۆکردنەوەی سەرمایەی دارایی لە ڕێگەی پلاتفۆرمی ئینتەرنێتی لە ژمارەیەکی زۆری خەڵک (تەنانەت بە بڕە پارەی بچووک) بۆ دەستپێکردن، بەرهەمهێنان یان گەشەپێدانی بیرۆکەیەکی کارسازی و ستارتئەپ.
بۆ ستارتئەپە داهێنەرەکان، مۆدێلی پاداشتمەندی (Reward-Based) (فرۆشتنی پێشوەختەی بەرهەم) و پشکی سەرمایە (Equity-Based) کاریگەرترینن؛ چونکە هەم سەرمایەی گەشە دابین دەکات و هەم بازاڕی ئامانج تاقی دەکاتەوە.
بەڵێ؛ زۆربەی پلاتفۆرمەکان لە نێوان ٣٪ بۆ ٨٪ لە کۆی پارەی کۆکراوە وەک کۆمیسیۆنی پلاتفۆرم وەردەگرن، بەو مەرجەی کەمپەینەکە بگاتە ئامانجی دارایی دیاریکراوی خۆی.
گرنگترین مەترسی بریتییە لە نەگەیشتن بە ئامانجی دارایی (لە سیستەمی هەموو یا هیچ)، کێشە لە گەیاندنی بەڵێنەکان بە بەشداربووان لە کاتی دیاریکراودا، و ئەگەری دزینی بیرۆکەکە پێش ئەوەی مافی داهێنان (Patent) تۆمار کرابێت.